Page 71 - Menteşe Dergisi Sayı 9

PROF. DR. ŞADAN GÖKOVALI
Yazar - Şair

Dünyanın Yedi Harikasından Biri

HALİKARNAS MAUSOLEİONU

arya Kraliçesi II. Arte- heykeltraşlarına inşa ettirdiği anıt
misia, yaptırdığı anıt İNSAN ELİNDEN ÇIKMIŞ mezar. “Mausoleion” adı “Mozo-
mezarla kendisinin ve EN MÜKEMMEL ESERLER leum” ve “Mozole” olarak dünya
Kkocası Mausolos’un adı- dillerinde yaşamaktadır,
nı ölümsüz kıldı. Bu yazının konusu olan Halikarnas 06) Rodos’ta Güneş Tanrısı
---x--- Mausoleionu’na (Mozeleum) geç- kabul edilen Helios’un, deniz fe-
“Bu şaheser yapı, Londra’nın meden, Dünyanın Yedi Harikasını neri biçimindeki dev bronz hey-
sisli havalar için değil, Bodrum’un anımsayalım: keli. (Bunun, iki ayağının, Rodos
aydınlık gökleri için var edilmiştir. 01) Gize Büyük (Keops) Pi- Limanı ağzının iki ucuna bastığı
İnsanlık adına rica ediyorum; geti- ramidi. Harikaların en eski ve hala görüşü abartma veya yanlış anla-
rin onu asıl yerine dikelim ve hep ayakta olanı. Mısır Firavunu Ke- madır; olasılıkla Shakespeare’in bir
birlikte gururla seyredelim.” ops, Nil’in getirdiği tüm gelirleri oyunundaki benzetmeden kaynak-
( Halikarnas Balıkçısı, Bod- harcayarak, 20 yılda yaptırdı. lanmadır; “Kolosus” adıyla bilinir,)
rum-Türkiye ) 07) İskenderiye Farosu (De-
Balıkçı British Museum’a bu telgra- ./ii niz Feneri). Alexandria (İskenderi-
fı çekti de ne oldu? Müdürlükten, ye) limanı karşısındaki Faros ada-
“Bunu yapmaya değil bizi, İngiltere HALİKARNAS /2 sına, Knidoslo mimar Sostratus’un
Kraliçesinin bile gücü yetmez. İs- inşa ettiği muazzam deniz feneri.
teğinizi bir ölçüde yerine getirmiş 02) Babil’in Asma (Asılı) Adını, üstünde kurulduğu adadan
olmak için, Müzemizde Mausole- Bahçeleri. Babil Kralı Nabukadna- alır ki; taşıt araçlarının farlarının
ion’un bulunduğu salonun duvar- zar’ın (Buthunnasır), yeşil cennet da, kadınların gözlerine sürdükle-
larını maviye boyadık…” Yanıtı memleketini özleyen karısı Semi- ri farın da adı buradan gelir. Yazıtı
geldi. ramis için, olağanüstü çabalarla şöyledir: “Knidoslu Sostratus’tan
Balıkçı Baba’nın, hayıflanarak şöy- meydana getirdiği, Fırat kenarın- bütün kurtarıcı tanrılara.”
le deyişi hala kulaklarımda: daki yedi kat teras bahçeler,
-Zaten hep böyle yaparlar; ya gözle- 03) Olympia’daki Zeus Hey-
rimizi boyarlar ya da Anadolu’dan keli. İlkçağın dört dahi heykeltra- GELELİM MAUSOLEION’A
kaçırdıkları eserlerin bulunduğu şından biri olan phidias’ın (diğer-
salonun duvarlarını…” leri Skopas, Praxiteles, Lyzippos) Sıfırdan (Milat’tan) önce 377’de,
Antik çağdan beri insanlar, varlık- naşyapıtı. Usta, altın ve fildişiyle Karya Kralı Hekotomnos ölünce,
ları “Yedi” ile saymaya meraklıdır. işlenmiş bu dev heykeli tamam- yerine geçen Mausolos (Mozol),
İlk akla gelenler: layınca karşısına geçip, ilk ibadet ülkesine yeni topraklar, kendi şa-
Yedi bilge, yedi kilise, yedi uyuyan- eden kendisi olmuş, nına şan ekleyerek, 353’te genç
lar, yedi şamdan, Yedigir, yedi iklim 04) Ephesos’taki (Efes) Arte- yaşta ölüverdi. Yerine II. Artemisia
dört bucak, yediveren, yerin yedi mision (Artemis Tapınağı). Efes- geçti. Karya’nın başına bir kadının
kat dibi, yedi kubbeli hamam, yedi lilerin, Ana Tanrıça Saydıkları geçmesini fırsat bilen Rodoslular,
bela, yedi canlı, yediden yetmişe, Artemis (Latincesi Diana) adına, “Dünyanın en güzel ve en bayındır
yedi düvel, yedi gömlek uzak, Ye- zamanın en büyük ustalarına inşa kenti Halikarnas’a saldırdılar. Ama
dikardeş, haftanın yedi günü, yedi ettirdikleri şiirsel yapı, bilmiyorlardı ki; bu Artemisia da,
bölge, yedi cüceler, yedi yıldız, yedi 05) Halikarnassos’ta, Karya kendisinden önce Karya’ya hük-
meşaleciler, yedi gününü yetirdim Satrabı (Pers bağımlısı yerel kral) meden, tarihin ilk
bıyıklarını bitirdim, dünyanın yedi ölünce, dul eşi (II.) Artemisia ta-
harikası… rafından, çağın en ünlü mimar ve