Page 10 - Menteşe Dergisi Sayı 8

ERAY ÖZBEK
Karikatür Sanatçısı

“Karikatür” hakkında...

arikatür, genç bir sanat- duygulanma, hüzün ve hatta deh- Ne var ki izleyicinin zekâsı daha
tır; fakat kökleri, insan- şet uyandırabilecek örneklerdir. da önemlidir. O da karikatürü,
lık tarihi kadar derinler- Çağdaş sanat, vazgeçemeyeceği öz- muzipçe hazırlanmış bir bulmaca
Kdedir.(01) günlük tutkusu uğruna sade halk gibi çözecek ve bundan ya mut-
Adı İtalyanca hem “saldırmak”, yığınlarından tümüyle kopmuş lu olacak, ya bir ders çıkaracaktır.
hem de “yüklemek” anlamına ge- durumdadır. Karikatür, barın- Bu gayrete niyeti ve yeteneği yoksa
len “Caricare” mastarından türe- dırdığı mizah öğesi sayesinde (ve elbette kafasını yormadan vaktini
medir. Çağımızda önceleri “saldır- hafifinden ağırına, sunduğu türlü harcayacağı başka uğraşlara yöne-
mak” anlamı daha bir yakıştırıldı farklı örnekleri ile) sanat merakını lecektir. Bu yüzden kırk yıl öncesi
ise de daha sonra araştırmacılar diriltebilecek bir köprü olabilir. ülkemizde, her gazetenin ilk sayfa-
“bir anlam yüklemek” ya da “yük- Karikatür çizmek için elbette kül- sına adeta bir başyazı gibi kurulan
lenmek, yani abartmak” amacı türel bir birikim ve teknik yete- karikatürler, günümüzde yok ol-
yüzünden bu adın seçildiğini ileri nek; ama yanında zekâ da gerekir. mak üzeredir. Hâlbuki birçok ül-
sürdüler. kede, o saygınlık sürmektedir.
Karikatür, günümüzde genelde
“komik, abartılı ve eleştirel çizim-
ler” olarak tanımlanır. Ancak başa-
rılı bir karikatür, okkalı bir makale
kadar etkilidir. Batı uygarlığında,
önce duvarlarda sergilenen karika-
türler, sonra gazetelerde yer almış,
Hogarth’dan (1697-1764)(02) Ste-
inberg’e (1914-1999) kadar (03),
çok sayıda büyük ustalar yetişmiş-
tir. Türkiye’de de çok önemli, dün-
yaya nam salmış ustalar arasında
Cemal Nadir Güler (1902-1947)
en tanınmışıdır. (04)
Uzun yıllar baskı olanakları elver-
mediği için yalnızca siyah-beyaz ve
çizgisel olarak yapılan karikatürler,
günümüzde gelişen teknikler saye-
sinde daha renkli ve daha ayrıntılı
biçimlerde ortaya çıkabilmektedir.
Karikatürlerin, bir tek resim ha-
linde sunulanları dışında birbirini
izleyen sahnelerden oluşan “bant
karikatür”(05) ve bir kişiyi resme-
den “portre karikatür”(06) gibi çe-
şitleri vardır.
Günümüzde dünyada her gün on
binlerce yeni karikatür yapılmak-
tadır. Bunların yüzde doksanı,
sözler içeren karikatürlerdir. Bazı
çevreler, mesajını söz kullanmadan
iletebilen karikatürlere özel bir de-
ğer verirler.
Bazı karikatürler, eğlendirme
amaçlıdır. Bazıları ise izleyicide

10