Page 60 - Menteşe Dergisi Sayı 8

gısındaki farklılıklara işaret eden min diğer toplumlarında olduğu ve namaz kıldırması ve özellikle
bu girişten sonra sözü kendi top- gibi genel olarak kamu görevinden bunlardan ikincisi bu kişinin erkek
lumumuza getirmek istiyorum. uzak tutuldukları görülmektedir. olması gerektiğinin en kuvvetli de-
Eski Türklerde ataerkil aile yapısı Kadınların kamu görevinden uzak lili olarak gösterilir. Oysa bu konu-
hakim olduğu için, kadın çağının tutulmalarında esasen, onların ev larda Kur’ân-ı Kerîm’de yasaklayıcı
diğer kavimlerine göre daha iyi ve aile için yapmaları gerekenleri bir hüküm yoktur ve hatta Hz.Sü-
bir konuma sahipti. Kadın eşini ihmal edecek olmaları veya kamu- leyman’la ilgili olarak zikredilen
seçerken hak ve iradeye sahip ol- da iş imkânlarının erkekler için Sabâ Melikesi Belkıs’tan bahse-
duğu gibi, hakan ve hatun şeklin- bile sınırlı olduğu bahanesi ileri dilirken Kur’ân’da hiçbir olumsuz
de devleti birlikte yönetmesi; mal sürülerek devlet başkanı olmaları ifadenin zikredilmemiş olması da
edinmesi; sosyal ve dinî hayatta konusuna ise hiç sıcak bakılmaz. manidardır. Bu konuda esas alın-
etkin bir rol üstlenmesi; dinî me- Klâsik kaynaklarda devlet başkanı ması gereken en önemli husus
rasimlere katılması ve hatta onlara olmanın şartları ve bir devlet baş- liyakat olmalıdır. İslâm tarihinin
başkanlık etmesi de mümkündü. kanında aranacak nitelikler sırala- hemen her döneminde kadınların
İslâm toplumlarında ise kadının nırken ilk şart olarak erkek olması siyasî hayatta etkin rol aldıkları-
gerek aile ve gerekse siyasî, hu- gerektiğine vurgu yapılmaktadır. nın örnekleri de azımsanmaya-
kukî ve ekonomi alanlarındaki Buna delil olarak da, Hz.Peygam- cak kadar çoktur. Özellikle Türk
konumunu, bir taraftan dinî kural- ber’e atfedilen; “Yönetimlerini ka- hanedanları arasında hükümdar
lar, diğer taraftan sosyal ve siyasî dına teslim eden bir toplum iflâh eşlerinin veya annelerinin devlet
çevrelerle etnik yapı ve İslâm ön- olmaz.” şeklindeki hadis gösterilir. işlerinde etkin rol aldıklarına dair
cesinden gelen kültür mirası be- İslâm âleminde aslı meâlen;“İşleri- örnekler de vardır. Örnek olarak
lirlemekteydi. Bu sebeple İslâm ni bir kadına bırakan topluluk asla Tuğrul Bey’in hanımı Altun Can,
dünyasında kadının her zaman, felah bulamaz.”(Buhârî, Meğâzî, Melikşah’ın iki eşi Terken Hatun ve
her yerde ve hatta aynı bölgenin 82, Fiten, 18; Tirmizî, Fiten, 75; Zübeyde Hatun’un; Osmanlı Dev-
farklı kesimlerinde aynı konum- Nesaî, Kudât, 8; Ahmed b. Hanbel, leti’nde Hürrem ve Kösem Valide
da olduğunu söylemek mümkün V/43, 51, 38, 47). şeklindeki bu ha- Sultanların devlet işlerinde oyna-
değildir. Bu farklılıklara rağmen dis hükmünce, kadının hakimlik dıkları rol tartışılamaz.
genel olarak her dönemde bazı be- yapması ve devlet başkanı olması Kadınların kamu görev-
lirli ortak çizgilere sahip oldukları konusunu kabul etmeyenler ol- lerinde bulunmaması üzerine pek
da bir başka gerçektir. Hz.Peygam- duğu gibi, gerekli şartları taşımak çok yorum olmasına ve ekseriyetle
berin vefatından sonra, kadının kaydıyla bir sakıncasının olma- onların da erkek işi olduğunun dü-
İslâm toplumundaki yeri maalesef dığını söyleyen alimler de vardır. şünülmesine rağmen, İslâm dün-
kötüleşmiştir. Bunu gerçekleşti- Bu alimler, kadının devlet başka- yasında çok erken dönemlerden
ren kesimlerin uygulamalarında, nı olmasının caiz olduğunu kabul itibaren şair, âlim ve mutasavvıf
Hz.Peygamberin sünnetiyle uyuş- ederken bahsi geçen hadisi, genel pek çok kadın yetişmiştir. Türk
mayan bazı tutum, davranış ve ka- olarak bütün milletleri ve kadınla- kadını sosyal hayat içindeki yerini
dını insan olmanın ötesine sürerek rı değil, bu sözün söylenme sebe- ve saygınlığını, hatta seçme ve se-
ötekileştiren durumlar sergilerken, bi olan özel bir devlete has olarak çilme hakkını-dünya kadınların-
bunlar kendilerine hadisleri rehber yorumlamışlardır. Onlara göre Hz. dan çok önce- gerçek mânâda Gazi
aldıklarını ifade ederler. Oysa refe- Peygamber bu sözüyle, başkanı bir Mustafa Kemâl Atatürk’ün kurdu-
rans aldıkları hadisler çoğunlukla kadın olan Sâsânî Devletinin kısa ğu Cumhuriyetle birlikte kazan-
sahih hadisler olmaktan çok uzak- bir süre sonra yıkılacağını haber mıştır. Bu meyanda Türk kadınları
tır. İslâmın kaynağı olan Kur’ân-ı vermiştir ve bu devlet de, gerçek- olarak Atamız’a minnettarız.
Kerîm’de kadın insan olmak bakı- ten kısa bir süre sonra yıkılmıştır. Dîvân şiiri veya Osmanlı şii-
mından erkekle eşit bir varlık ola- Bu itibarla bağlamından koparıla- ri diye de nitelenen Klâsik Türk
rak kabul edilir. Yapılan din dışı rak zikredilen bu hadisin, bütün şiirinin ana temalarından olan
uygulamaların, ilerleyen zaman- zamanları ve idarecileri kadın olan aşkın ma’şûk, mahbûb, ya da sev-
larda dindenmiş gibi gösterilmesi bütün devletleri kasdetmediği ga- gili olarak taraflarından biri olma
söz konusudur. İslâm hukukçula- yet açıktır. durumundaki kadın, bizzat şiire
rının devlet başkanlığı ve hakim- Devlet başkanının özel- vücut veren varlığı karşılamakta-
lik görevi dışında, kadının diğer likle İslâm hukukunun teşekkül dır. Yazıldıkları dönemler için bir
alanlarda kamu görevi yapmasına dönemlerinde ordunun başında çeşit edebiyat tarihi olma özelliği
karşı olmamasına rağmen, İslâm sefere çıkması, dinî görevleri ara- taşıyan tezkirelerde kadın şairler
tarihi boyunca kadınların döne- sında cuma hutbesini okuması aşağılanmakta ve hatta şairlikleri

60