Page 16 - Menteşe Dergisi Sayı 8

Doç. Dr. FERAY KOCA
Şehir ve Bölge Planlama Bölümü
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi

KARABAĞLAR

YAYLASI’NDA

SOSYAL

YAŞAMIN

TEMELİ: ‘YURTLAR’

arabağlar Yaylası’nda
sosyal yaşam, yerleşimin
en küçük birimini oluş- Şekil 1
Kturan ‘yurt’larda başlar.
‘Yurt’ kelime anlamı ile Asya’da
göçebe Türkmen toplulukların mış olduğum araştırmaya göre; Karabağlar Yaylası’nda, ilk konut
kullandığı dairesel formda çadırı Karabağlar Yaylası, ortalama 3000- tipi genelde yaklaşık 9-10 m2 bü-
tasvir etmektedir (Sözen ve Eru- 5000m2 arasında büyüklüklere yüklükteki ahşap barakalar olmuş-
zun, 1992). Ancak anlamı zaman sahip yaklaşık 2890 adet tarımsal tur. Bu tek katlı yapılar bir ya da iki
içinde gelişerek içinde yerleşilen araziye sahiptir. odalı su basman katı oluşturacak
yer, memleket, anavatan gibi an- şekilde yerden yükseltilmiş ko-
lamları da ifade etmeye başlamış- Şekil 1. Bir ‘Yurt’ planı (Kaynak: nutlardır. Malzeme olarak ahşabın
tır. Kelimenin her iki anlamı da Feray Koca) kullanımı; iklim, yönelim, elveriş-
merkeziyet kavramını içermekte- Şekil 2. Bir yurt içerisinde mekan lilik, kolay bulunabilirlik, rüzgar ve
dir. Geleneksel Türk Evinde dai- organizasyonu (Kaynak: Feray güneş yönü gibi nedenlere ve hep-
resel formda yurt, geometrik bir Koca) sinden öte kültürel eğilime bağlı
merkezi ifade eder (Kuban, 1995). Şekil 3. Bir yurt planı ve aksono- olmuştur. Göçebe yurdun, konuta
Diğer yandan, Türk kültüründe, metrik görünümü (Kaynak: Feray ve sonrasında daha büyük yapıya
yerleşilen yer hem kutsaldır hem Koca) evrilmesi yüzyıllar içinde gerçek-
de sosyal yaşamın temelidir, mer- leşmiştir ve çamurun yerini ahşap
kezidir. Karabağlar Yaylası’nda ‘yurt’ keli- almıştır. Ahşap elemanların sadeli-
mesi, toprak ve evi birbirinden ay- ği ve naifliği; daha bildik, konforlu
Karabağlar Yaylası’nda; tarla (bağ- rılmaz bir varlık olarak gören top- ve çevre dostu bir mimari yarat-
bahçe), konut ve bir kuyudan olu- lumsal bir anlayışın ürünü olarak mıştır(Kuban,1995). Karabağlar
şan araziye ‘yurt’ denilmektedir hem varlıksal hem de kavramsal yurtları, 1940lara kadar daha çok
(Şekil 1). Yurtlar, boyutları farklı olarak iki anlamı birlikte içermek- ahşap barakalardan oluşmuştur.
olsa da konut, sofa, tarla (bağ-bah- tedir. Her bir yurt, sadece tarımsal Sadece kentin eşrafı dediğimiz
çe), kuyu, müştemilat, ahır, avlu, bir arazi olmaktan öte her anlamda varlıklı ailelerin geleneksel Muğla
sulama havuzu, ocak, kerevet, sosyal yaşamın parçası olmuştur. evine benzer şekilde yaptıkları bü-
meyve ağaçları ve çiçeklikler gibi Yurtların sahibinin lakabı ya da yük konutlar vardır. 1940 ve sonra-
benzer mekansal bileşenlere sa- soyadı ile anılması bu durumun sında konut tipinde çeşitlenmeler
hiptir (Şekil 2 ve 3). 2008 yılında kanıtıdır. artmıştır ve naif ahşap barakalar
Muğla Tapu Müdürlüğünde yap-

16