Page 86 - Menteşe Dergisi Sayı 8

TÜLAY KAYAR
Yazar

“MUĞLA’DA GÜZ BAHARI “ İSİMLİ KİTABIMDAN…

MUĞLA’DA ESKİ RAMAZANLAR

nsanları ister istemez manevi Şimdi iş kadınlardadır. Onlar ha- mayı da ihmal etmezler. Bu arada
yoğunluğa iten mistik hava- zırlıklarını telaş içinde yaparlar. dışarıda top bekleme görevi ço-
sıyla, inanç dünyamızı ay- Eğer bir de iftara misafir alınmışsa cuklarındır.
İdınlatan, on bir ayın sultanı telaşları katlanır. Önceleri ev ka- Ve ezan ve top ve hurma
Ramazan, şehre ihtişamıyla gelir, dınları mangalın közünü canlan- ya da zeytin, yaz aylarında illa ki
Kurşunlu Camii’nin önündeki çı- dırıp, soğumasınlar diye yemekleri su…Arkasından öğle sonrasını te-
narın altıda başlayan dükkanlar üzerine koyarlar, sofralarını kurar- laşa boğan yemekler gelir sofraya.
dizisinin ilki olan kadayıfçıda, ta- lar, öyle beklerlerdi iftarı. Sonraları Ramazan’ın en “hora” geçen yeme-
hinlerin dövme olduğu, kadayıf- evlerde mangal kalmadı, yemekler ği çorba, önce içilir. Daha sonra pi-
ların elde yapıldığı zamanlardan sobaların üzerine taşındı. Sofralar lavlar, etler, börekler gelir sofraya.
anılarımıza giriverir. kuruldu gene ama mangal keyfiyle Tatlı en son yenir. Bu ya çarşıdan
“Çınarın altındaki ilk soba keyfi anımsananlar arasında gelen helva olur ya da elde yapılan
dükkan Çüçenler’in Mehmet ile yerini aldı. kalburabastı, saraylı, baklava ya da
oğlu Efe Şadi’nin kadayıfçı dük- Kadınları sofra telaşı sü- un helvası olur. Tatlılar sabahtan
kanıydı. Oda büyüklüğündeki kız- rerken erkekler kepenklerini kapa- yapılmıştır. Saraylı ve baklavaya
gın tepsilerin üzerine, yukarıdan tıp Helvacı Mustafa Dayı’dan hel- ramazanlar’da daha sık rastlanır.
delikli, huni gibi bir aletle hamur vasını ya da tahinini, fırından da Tatlılar yenip kahveler
dökülürdü. İncecik kadayıf hamur- üzeri yumurtalı bol susamlı pide- içildikten sonra evin erkekleri te-
ları kızgın tepsinin üzerinde hafif sini almak için sıraya girerlerdi ön- ravih namazı kılmak için cami-
tavlandıktan sonra satılırdı. O dizi celeri. Börekçi fırınlarının önünde ye, kadınlar da ya camiye ya da
dükkanlar Yağcılar Hanı’nın önün- de aynı telaş olurdu. Börekçi fırın- bir komşu evine giderler. Çünkü
den geçerdi. Pabuççular, terziler, larında saat birde börekler pişiril- kadınlar teravih namazını genel-
çeşitli dükkanlar, fırın ve kadayıfçı meye başlardı. Börekçi Sedat Har- likle bir komşu evinde toplanarak
vardı orada. Ramazan akşamüzer- mandal’ın anlattığına göre; ilk indi kılarlar. Her gün bir kişide topla-
leri fırının önünde, susamlı yu- namazına kadar peynirli olanlar nılır. Erkekler namaz sonrasında
murtalı ramazan pidesi yaptırmak girer, sonra peynirli olup da hatırlı kahvehaneye giderler. Dükkanlar
isteyenler kuyruk oluştururlardı.” olanlar girer, en sonunda da sıcak ve kahvehaneler sahura kadar açık
Bugünün Saburhane fı- yenileceğinden etli olanlar girer- kalırdı önceleri. Kahvehanelerinde
rınları önünde oluşan kuyruk gele- di. Günümüzde Saburhane fırın- ramazan eğlencelerinin yapıldığı,
neği ve diğerleri, Muğla’nın yöresel larının önü geçmişle yarışırcasına Karagöz-Hacivat oynatıldığı, tom-
tadını hala koruyabilen yaşlıları- dolar. Pideler eskisi gibi uzatılır, balalar oynandığı dönemleri de ya-
mızın anlatılarında böyle şekille- börekler koydurulur. Helvacıya ge- şadı Muğla. Yaşadı ve o dönemleri
nir. Ve o yaşlılar gene anımsarlar, lince, günümüz Muğlalısının Hel- anılarına kaydetti.
aktarların şekerci düveninde satı- vacı Tahsin’i vardır artık. Önceleri “erbaine giri-
lan çıtırmak çeşitlerini ve Helvacı Pideler, helvalar eve gelip lirdi” deniliyor. “Erbaine girmek”
Mustafa Dayı’nın tahininin angılı sofraya oturulduğunda ezan vakti demek şöyle; Ramazan boyunca
olduğunu. gelmek üzeredir. Ramazan topu- camiinin bir köşesi kapatılıyor ve
Sabah kahvelerinin, öğle nun atılması beklenir. Öyle ki; top oraya giren kişi otuz gün orada
yemeklerinin, ikindi çaylarının bir atılmadan oruç açılamaz sanki. Ra- ibadet ediyor. Bu arada kimseyi
süre kaldırıldığı Ramazan günle- mazan ve top bütünleşmiştir ade- görmüyor, kimseyle konuşmuyor,
rinde, sohbetlerin ana konusu if- ta tıpkı Ramazan ve davul gibi… ihtiyaçlarını gidermek için kimse-
tarda yenilecek yemeklerdir. Evin Muğla’da top Asar Dağı’ndan atılır. nin olmadığı bir zamanda çıkıyor.
erkekleri ramazan alışverişini ra- Asar Dağı’nı evlerinden görebilen- Yemekleri de camiye getiriliyor. Bu
mazan öncesinde yapmışlardır. ler, topu beklerken o tarafa bak- ritüelin amacı günahlarından arın-

86