Page 90 - mentese_10
P. 90
YÖRÜK COĞRAFYASINDA
Yılmaz BOZKURT
Eğitimci - Yazar KADINLARIN YAŞADIĞI
ZORLUKLAR…
1900’LERİN BAŞINDAN, 1960’LI bakar, Kuyudan su çeker, eve ge- Aşılama olmadığı için salgın has-
VE 1970’Lİ YILLARA KADAR tirir, bulaşıklarını yıkardı. Çamaşır talıklardan çocuk ölümleri çok
İZMİR’DEN MERSİN’E KADAR yıkamak için kışın küçük su gölet- yaygındı. Ağlarsa anam ağlar ,ge-
OLAN BÖLGEDE “YÖRÜK KADINI lerinin yazın ise su kaynaklarının risi yalan ağlar özdeyişinde olduğu
OLMAK…” olduğu yere giderek küçük kazan- gibi bu ölümler anneleri çok yıp-
da ısıttığı küllü su ve zeytinyağlı ratırdı. Bebek kaybetmeyen anne
Türkler tarafından yerleşildiği an- sabunla çamaşırları yıkardı. hemen yok gibiydi. Bu yüzden o
dan itibaren, yarı göçebe bir yaşam dönemlerde çocuk sayısı 5-10 ara-
tarzının hüküm sürdüğü İzmir, Bunun dışında halı, kilim,keçi kı- sında olurdu.Bir kısmı ölür diye
Aydın, Muğla, Denizli, Burdur, lından yazgı, çuval, kolan dokur,- fazla çocuk yapılırdı.Güçlü olanın
Antalya ve Mersin’in bir çok kırsal çıkrık, kirman ve iğde yün eğirir, yaşayabildiği bir tür doğal seleksi-
bölgelerinde 1900’lerin başından ip sarar, yapağı tarar, ip boyardı. yon geçerliydi.Bu yüzden çok sa-
1970’lere kadar hayat Yörükler açı- Bunun yanında erkeklerle birlikte yıda kişi hayatlarında hiç doktor
sından çok zordu. orak biçer,çatma koşar,harman dö- ve ilaç yüzü görmeden hayatlarını
İzmir’den Mersin’e kadar uzanan ğer,tütün diker,tütün çapalayıp, tü- tamamlamışlardır. İçlerinde değil
bu Yörük coğrafyasında yaşam tün kırar ve dizerdi.Zeytin zamanı il sınırları dışına çıkmak, bağlı ol-
çok zordu. İlkel bir yaşam tarzı- geldiğinde en az iki-üç ay zeytin dukları ilçeyi bile görmeden ölen-
nın hüküm sürdüğü, ihtiyaçların ağacının dibinde geçerdi. Bir çoğu lerin sayısı bir hayli fazlaydı.
çok az olduğu, zorlu bir yaşam da keçi ve sığır güder, keçilerin ve
mücadelesinin egemen olduğu bu özellikle oğlakların yemesi için bu-
dönemde hayat, hem erkekler için dak kırmaya giderdi.
hem de kadınlar için zordu. Özel-
likle kadınlar için bu zorluk adeta İnekleri ve keçileri sağmak, sütü
katlanmaktaydı. Kısaca o dönem- kaynatıp önce yoğurt, daha sonra-
lerde Türkiye’nin birçok bölgesin- da ilk önceleri deri tulumda daha
de olduğu gibi “ Kadın olmak zor sonraları tahta kovanlarda yayıkla
zanaat”tı. dövüp tereyağı, ayran ve çökelek
Doğup büyüdüğüm ve yarı göçebe peyniri yapmakta kadınların asli
bir Yörük yaşamının hüküm sür- görevleri arasında yer almaktaydı.
düğü Bodrum Mazı Köyü de bu
zorluklardan fazlasıyla nasibini al- KADIN OLMAK ZOR
mıştı. O dönemlerde köyde çok az ZÂNAATTI
olan zorunlu ihtiyaçların dışında
çoğunlukla kendi kendine yeten Şairin dediği gibi o, topraktan ve
kapalı bir ekonomi hüküm sür- yaşamdan öğrenip, kitapsız bilen-
mekteydi. di. Sanki hiç yaşamamış gibi ölen-
di. Doğup büyüdüğüm Mazı’da
KADINLARIN YAŞADIĞI 1948’e kadar her hangi bir okula
ZORLUKLAR gitmişlikleri de yoktu. Babalar okul
Kadın, eş olmanın yanında aynı çağındaki kızları okula gönderme-
zamanda anneydi. Aileye dışarı- yip keçi güttürüp zeytin toplatırır-
dan katılmış bir birey olarak o bir lardı.Sağlık ve ulaşım koşullarının
gelindi. Görümce, kaynana gibi di- yetersiz olmasından dolayı çocuk
ğer hemcinsleri tarafından hep dış- ve anne ölümleri yaygındı. Do-
lanan bir el kızıydı. Yuvayı dişi kuş ğumların tamamı doğal yolla olur-
yaparmış örneğinde olduğu gibi du. Bir çok kadın doğum anı ve
ev işleri tamamen kadına yüklen- sonrasında rahatsızlandıkları için
mişti. Kadın yemek yapar, çocuk hayatlarını kaybetmişlerdir.
90 90
