Page 47 - Menteşe Dergisi Sayı 13

Okumak Üzerine
Mehmet TOKER Okumak Üzerine
Yazar

nsanı diğer canlılardan ayıran
en temel özelliği düşünebil-
İme yeteneği. Bu yeteneğin
insan türünde oluşması çok
uzun sürede gerçekleşmiştir.
Ben bu yazıda bu ayrıntılara
girmeden düşünme yeteneği-
nin gelişmesine hatta bu gün
bile insanın gelişmesine öncü-
lük eden bakmak, görmek ve
okumak konusunda bir şeyler
söylemek istiyorum.
Beş temel duyumuz ve duyu
organımız var; Göz-Görmek,
Kulak-İşitmek, Burun-Kok-
lamak, Dil-Tatmak ve De-
ri-Hissetmek/Dokunmak. Bu
duyuların her birinin yokluğu
kişiyi eksikli yapıyor, yaşamını
olumsuz etkiliyor. Bir önem
sıralaması yapmak çok doğru
bir davranış olmamakla bera-
ber bana göre görme duygusu sadece baka mı kalıyor veya ya çalışır.
insanın düşünme gücünü en farklı yönlere mi bakıyorlar? Bu uzun ve belki de karmaşık
çok etkileyen duyumuz. Tam bu nokta da bakmakla girişten amacım, bir görme
Gözümüzle görüyoruz, beyni- görmenin üzerinde biraz dur- işlevi olan okumanın üzerinde
mizde canlandırıyoruz. Beynin mak istiyorum. Göz bakıyor da düşünmek. Neden ve niçin
gelişimi de apayrı bir konu ne görüyor? Göz rahatsızlıkları okuruz, nasıl okuruz, baktı-
bunu tartışmak hem bu yazı dışında bakılanla, görülenin ğımızda gördüğümüz şeyi
kapsamını hem de benim bilgi aynı olması gerekir, işte burada anlamak da bir okuma mıdır?
dağarcığımı aşar. İnsanı diğer insanın algıları, ön yargıları, bi- Özellikle bu son soru benim
canlılardan ayıran diğer bir te- linçaltı/üstü, vb. pek çok etken çok ilgimi çeker. Bir örnek,
mel fark da beynin çok önemli bakılanla, görüleni farklılaştıra- bir noktadan güneşin ufkun
bir işlevi olan “soyutlama” biliyor. Bu karmaşaya bir katkı- altına inmesi sahnesini izliyor-
yetisidir. Okumakta görmenin da okumak. Bu sefer bakmanın sunuz veya aynı sahnenin bir
bir işlevi. bir türevi olan okumak, okuna- fotoğrafına bakıyorsunuz, işte
Okuma eylemi için önümüzde nın yani bakılanın algılanması bu anda hem bakıyoruz, hem
okunacak bir şey, nesne, me- konusu karmaşıklığı arttırıyor. görüyoruz, anı okuyoruz ve o
tin, manzara, hatta zorlarsak Bakmaktan görmeye, oradan anın bizde oluşturduğu etkiyle
rüya ve hayal olması gerekiyor. da okumaya geldik, şimdi so- türlü türlü anılarda kayboluyo-
İşte bu yazının temel konusu ruyorum okumak ne? Okumak, ruz, yani bir şekilde beynimizi,
da “okumak” ama baktığımız anlamanın öncülü. Anlamak anılarımızı okuyoruz. Hani şair
her şeyi okumak ve sonrasın- için şimdilik diğer duyguları demiş ya “... sen mutluluğun
da okuduğumuzu anlamak. yok saymadan sadece görme- resmini yapabilir misin ...” diye,
Her bakmak görmek midir? nin üzerinden ilerliyorum. Bazı şimdi ben de soruyorum, “siz
Her okunan anlaşılıyor mu? durumlarda insan görmeden mutluluğu an da okuyabilir
Yazanla okuyan aynı şeye mi de diğer duyularıyla karşısında misiniz?”
bakıyor? Biri görürken diğeri olduğu nesneyi anlar, anlama- Dönelim başa; bence insanlık

Menteşe Kültür-Tarih-Sanat / Mehmet TOKER devamı sayfa 48’de

47 47