Page 51 - Menteşe Dergisi Sayı 13

ve sevdiği erkeklerin romantik
ve mitolojik bakışlarıyla çerçe-
velenmiştir. Ophelia gibi o da
erkeklik, erkek arzusu ve erkek
yaratıcılığının bir işareti olarak
yeniden üretilmiştir; erkek sa-
natçıların yaratıcı anlatılarında
bir şifre ya da bir zayiat olarak
görülmüş ve yolda bir yerlerde
yitirilmiştir.
Sanatçıların kadın kavrayışın-
daki bu bakış şaşırtıcı değil.
1800’lerin ortalarından son-
larına kadar, çiçeklerle kaplı,
uzun saçlı, solgun yüzlü güzel
kadınların su içinde veya suda
trans halinde resmedildiklerini
görürüz. Diego Velázquez’in John Everett Millais
resmettiği kadının gerçekliğiy- Venüs’ün Aynası veya Water- için mi yoksa, bakirenin pasif
le bağlantı kurmadığının da bir house’ın Hylas ve Su Perileri’n- itaati ve tutkusu ile duyusal
göstergesidir. de kadınların duygusal olarak dünyasında büyülenecek olan
Sanat galerisinde o an Mil- tüketilmiş durumda, sıklıkla Viktorya dönemi seyircisi için
lais’ın bitmiş çalışmasındaki suyla ilişkili olarak veya erkek- mi?
Siddal’a, baktığımda “ya ler için bir tehdit oluşturacak Ophelia suyun yüzeyinde
bir hayat, bir ressamın fırça ruhani bir şekilde resmedil- süzülürken gözlerinden hangi
darbelerine ve diğer insanla- diklerini görebiliriz. Ressamın rüyalar suya karışmıştı? Tablo-
rın sadakatsizliklerine bağlı, portresi ebedi dişinin yüzüne da bedeninin bitkiler arasında
belki de yaşanmamış, tadına ve kinayesine odaklanır. Op- sürüklendiğini görürüz, bu
varılmamış diyebileceğimiz bir helia’nın ölüm sahnesini hayal bitkiler unutma beni çiçekle-
hayata dönüşmüşse” diye dü- ettiğimizde resimde kadın vü- ri değiller, ama Ophelia’nın
şünmüştüm. İlerleyen günlerde cudunun etrafını saran ve tab- portresi ile birleştiklerinde
öğrendiğime göre Siddal, otuz loyu güzelleştiren diğer doğa unutma beni çiçeğinin etkisini
iki yaşında hayatını kaybetmiş- parçalarını da fark ederiz. Tüm yaratarak tablonun zihnimize
ti. Siddal’ın kısa yaşamı, aynı bu öğeleri düşündüğümüzde kazınmasına neden olurlar.
anda hem trajedi hem de zen- tuhaf bir şekilde karşılaştığımız Size bu yazı içinde anlatmayı
ginlikle doluymuş; on dokuz ölüm sahnesinden zevk alırız; seçtiğim bu hikâye bir kadının
yaşından itibaren sanatçı olma zevkin doğal donanımları olan önlenebilecek ölümü hakkın-
hayalleri kuran bir kadın olarak (çiçekler ve su) Ophelia’nın dadır. Ophelia kaybolduğu
kendisine rehberlik etmesi dişi formunu süsler; Ophelia suyun derinliklerinden yükse-
için bir başka erkek sanatçı ile ile birlikte mecazi ve duygusal lecek, modası geçmiş antika
yakınlık kurmuş. Fakat bu süreç olarak suda yüzeriz, ancak elbiselerini atacak ve çılgın
içinde Siddal bir yerde ressam onun trajik sonundan kaçınırız. yaratıcılığının doğuracağı çiçek
değil, resmedilen kişi olmuş; Ancak Ophelia’yı suyun yüzeyi patlamalarıyla dünyayı yeni-
o, şövalesinin yanında gurur- ile suyun karanlık derinlikleri den tasarlayacak. Bu süreçte
la ayakta duran kadın değil, arasında asılı tutmayı tercih Ophelia’nın dönüşüne yardım
erkeklerin beklentilerinin ve eden, Millais gibi sanatçıların edemem ama Ophelia’nın
hırslarının ağırlığı altında boğu- ve eleştirmenlerin bu tutumu, dönüşünün bugün kadınlar ve
lan bir kadın oluvermiş. kadınlığı tarihsel bir erkek kadın odaklı toplumsal hare-
Siddal’ın hikâyesi Shakespea- bakışı ile inşa eden bir bakışın ketler için neye benzeyeceğini
re’in tiyatro kahramanıyla inkâr sonucudur. Ophelia’nın avuç iç- sorarak düşünmemize yardım
edilemeyecek bir yakınlığı leri ve ağzı, acı dolu bir iniltiye etmeyi deneyebilirim.
paylaşır. Ophelia gibi, Siddal’ın müsaade edecek kadar açıktır,
hikâyesi de duyulmamıştır. fakat bu tasvir kimin için ya-
Siddal da Ophelia gibi, tanıdığı pılmıştır? Ophelia’nın kendisi

Menteşe Kültür-Tarih-Sanat / Merve Gizem UĞUR

51 51