Page 75 - Menteşe Dergisi Sayı 13

Kitabı bir solukta okudum ince- Sultan Selim dönemine kadar ri’nde kayıtlı 1168 hane halkı
ledim. Sunumumun; kitabı oku- uzanıyor. Bu tarihten 1890 reisinden 998’inin mesleği var-
mak isteyenler için özendirici, sayımına kadar zaman zaman dı. Uğraş alanlarını oluşturan
okuma fırsatı olamayanlar için yapılan kayıtlar hane sayısının mesleklerin sayısı ise toplam
de genel çizgileriyle bilgilendi- belirlenmesi şeklindedir. Her 77 idi.
rici olacağını sanıyorum. hanede ortalama 5 nüfusun Tüm mahalleler göz önüne
MUĞLA’NIN ADI yaşadığı hesaplanınca, Yavuz alındığında; Deveci, kiracı gibi
“GİRİŞ” bölümünde Muğla’nın Selim döneminde toplam nü- nakliye işi ile uğraşanlar ile
adı üzerinde tartışma açılır- fus 2950, XVI. Yüzyılda azala- hancı, sandık sarrafı ve tüccar-
ken çeşitli kaynaklardan söz rak 470 hane,2350’dir.1844-45 ların sayısı: 215 kişidir.
edilerek sayımına gelindiğinde Toplam Giyim eşyası ve dokumacılık
“Moğola” ve “Mowula” adları hane sayısının 1196’ya olduğu iş kolunda çalışan; Ayakkabıcı,
üzerinde duruluyor. Bence, böylece nüfusun,5980’e ulaştı- Çulha, gazzaz, mutaf, terzi ve
bildiğimiz Asar kalesini “Hisar” ğı belirleniyor. çıraklarının sayısı: 140 kişidir.
yapıveren, Yatağan’ın “Ma- 1890-91’lerde ise Aydın Vilayet Dericilik ve deri yan sanayi ile
danlar” köyünün adını kaba(!) Salnamesine göre 2358 hane, uğraşanlar; Debbağ, keçeci,
bulup “Madenler’e” dönüştü- 9655 kişi kayıtlıdır.1904’te semerci, saraç ve çıraklarının
renler, bizim halkımızın “Moğ- bireysel bazda yapılan sayım toplamı: 86 kişidir.
la”sını da Muğla yapıvermişler- sonucunda 15.391’e ulaşıyor Madenci ve madeni eşya
dir. “v” ve “ğ” harfleri okunuşta ki o günün şartlarında Muğ- üretenler: 66 kişi. Ağaç işinde
zaten birbirine çok yakın ses la önemli bir merkezdir. Bu çalışanlar: 99 kişi. Diğer zanaat
verir. Arap alfabesindeki “vav” artışta adalardan ve Mora’dan gurupları: 31 kişidir
harfi, yerine göre “u” veya gelenlerin önemli bir katkısı ESNAF VE DİĞERLERİ
“o” olarak okunabildiği için vardır. Bu rakamın üstüne an- Gıda maddesi satanlar: 60 kişi.
Moğla’nın, Muğla okunması da cak 1965’lerde (16.380) çıkıla- Keyif verici madde satanlar: 25
kolay olmuştur sanırım. biliyor. kişi. Ziraatla uğraşanlar: 118kişi.
MUĞLA’NIN SOSYAL YAPISI Cumhuriyetin ilk yılarında İşçiler:82 kişi. İdari görevliler:
MAHALLELER 1927’de 10.090, İkinci Dün- 47 kişi. Eğitim görevlileri: 6
Kitabın birinci bölümünde, ya Savaşı sonrası 1945’te kişi. Tüm mahallelerde 49 kişi
incelenen temettü defter 12.319’dur. de mesleksizdir.
kayıtlarının 1844-45 yıllarına ait AİLE ADLARI, LAKAPLAR MUĞLA’NIN İKTİSADİ YAPISI
olduğu belirtilmektedir. O yıl- Kent merkezinde vergi mükel- KENTİN YILLIK GELİRİ
larda Muğla’nın mahalle sayısı lefi olarak kaydedilen kişilerin Kentin 1844 yılındaki toplam
on dörttür. Mahalleler genelde sayısı 1196 idi. Aile ve sülale adı geliri 465.231 kuruştu.(*)
çevresinde yer aldıkları mesci- olmayanların sayısı ise 782’dir. Mesleki kazançlardan oluşan
din adıyla anılmaktadır. Bugün Diğerleri sülale adı ile kayde- 219.600 kuruş, toplam gelirin
de aynı adı sürdüren Cami-i dilmişlerdir. Henüz yerleşik %47,2’sini oluşturuyordu. Geri-
Kebir, Şeyh Bedrettin, Muslihit- düzene tam olarak geçmediği ye kalan %52,8’lik bölüm olan
tin, Hacı Rüstem, Kiramüddin, için “cemaat” olarak kayde- 245.631 kuruş ise rant gelirleri,
Orta, Yaka(Karşıyaka),Bayezit dilen guruplar da vardı. Odalı Ziraat ve hayvancılıktan elde
gibi mahallelerin yanında, adı Cemaati, Çallı cemaati gibi… edilen gelirlerdi.
değişime uğrayan; Bali Hoca Sülale adları, o ailenin atala- Mahalleler dikkate alınınca
(Balıbey), Ahmet Hoca, Emir rının geleneksel olarak icra kentin %5,9 oranıyla en çok
Küçük (birleşerek Emirbayezit) ettiği mesleği ifade ettiği gibi mesleki gelir elde eden mahal-
mahallelerinin de adları geç- (Nalbant Oğlu, semerci Oğlu) lesi Cami-i kebir’di. Onu sıra-
mektedir. Bir de Gayr-i Müslim geldikleri yere göre de olabi- sıyla Musluhittin, Emir Küçük,
Mahallesi vardır. liyordu(Tavaslı-Oğlu, Cezayir- Kara Memi, Yaka, Orta, Hacı
Mahallelerin en büyüğü 153 li-Oğlu). Babasının mesleği ile Rüstem vd… izlemekteydi.
hane ile Cami-i kebirdir. Şeyh de anılabiliyordu (Müftü-Oğlu, Gayri Müslim mahallesinde
Bedrettin’e ise sadece 3 hane pabuççu Arap-Oğlu). Bazen de oturanların gelirlerinin %95’ini
kayıtlıdır. Gayr-ı Müslim mahal- fiziksel yapıyı ifade ediyordu(- mesleki gelirler oluşturuyordu
lesinin hane sayısı ise 52’ dir. Köse-Oğlu, Çolak-Oğlu). ki bu da Türklerin ziraat ve
NÜFUS KAYIT VE SAYIMLARI MESLEK GURUPLARI hayvancılıkla daha çok uğraş-
Kentin nüfus kayıtları, Yavuz 1844-45 Temettü Defterle- tıklarını gösteriyor.

Menteşe Kültür-Tarih-Sanat / Turgut DERELİ devamı sayfa 76’da

75 75