Page 9 - Menteşe Dergisi Sayı 13

dirler. Türkiye’deki konuşma göstermektedir. daki Nebiler, Çatak, Menteşe
dilleri arasında Orta Asya’daki Bölge ağızlarının bir başka köylerinde rastlanır. Bu bölge-
diğer Türk lehçeleriyle bu özgün kimliği de lehçe kat- lerde sen yerine hen, siz yerine
kadar benzerliğin olduğu manlaşmasıdır. Lehçe katman- hiz sözcükleri kullanılır. Bu
başka bir ağız bölgesi yoktur. laşması, bir bölge ağzında biçimler, Türk dilinin günümüz-
Bu yönüyle, Muğla ağızları, bir birkaç lehçenin özelliğinin bir deki en uzak lehçelerinden bir
ucu ta Kuzey-doğu Sibirya’daki arada kullanılmasıdır. Muğla olan ve Kıpçak lehçe grubuna
Hakasya’da, Yakutistan’daki ağızlarındaki bu katmanlaşma, bağlı Başkurt Türkçesinde
Türk dilinin en eski formlarını Kıpçak ve Oğuz boylarının görülür. Buna benzer başka
onlarla birlikte korumuştur. birbirine karışmaları sonucu Kıpçak özelliği de özellikle
Bu durum, Türk dilinin geniş oluşan katmanlaşmadır. Bu dil Sandıras (Çiçekbaba) dağı yö-
coğrafyada binlerce yıllık tarih- olayının tarihi, Muğla’nın fethi resindeki köylerde görülür. Bu
sel macerasını Muğla ağızları zamanlarına kadar gider. Tarihî köylerde (örn. Otmanlar) sıvır
tanıklığıyla göstermektedir. kayıtlara göre Muğla bölge- “sığır”, dav “dağ”, avır “ağır”…
Bu durum, aynı zamanda Türk sine 13. yüzyılda Oğuz Türkle- gibi sözcüklerde rastlanan /ğ/
halklarını birbirine bağlayan en rinin göçleri sırasında Bizans yerine /v/ seslerinin kullanımı
önemli bağın dil olduğunun da imparatorluğu, güney-batı Ege bir Kıpçak dil özelliği olarak
kanıtıdır. bölgesine, özellikle de Çine kabul edilmektedir. Bu yönüy-
Muğla ağızlarında bir başka il- havzasına kendi vatandaşları le, Muğla ağızları, 13. yüzyılda
ginç özellik de bazı sözcüklerin olan Balkanlardaki Hristiyan iki farklı yönden gelen Türk
eski şekilleriyle korunmasıdır. Kıpçak-Kuman Türklerini yer- topluluklarının kaynaşması
İlimizdeki konuşma dillerinde leştirmiştir. Bu göçler sonucun- sonucunda bu iki lehçenin dil
sıkça rastladığımız keyik “dağ da buraya yerleşen Kıpçakların özelliklerini birlikte yaşatmak-
keçisi”, undan keri “ondan dilleriyle Selçuklularla gelen tadır.
sonra”, keymek “giymek”… Oğuzların dilleri birbirine ka- Muğla ağzında Türkçenin en
gibi sözcüklerdeki k’li biçimler, rışarak katmanlı ve karışık bir eski çağlarından kalan özel-
bu ağızın, Türkçenin, Köktürk konuşma biçimi ortaya çıkmış- likler de görülür. Türk dili,
Yazıtları’na kadar giden en eski tır. Bu katmanlaşmaya, Muğ- bundan yaklaşık 8 bin yıl önce
orijinal biçimlerini koruduğunu la’nın kuzeyinde, Aydın sınırın- Ana Altayca adı verilen ve

Menteşe Kültür-Tarih-Sanat / Prof.Dr. Ali AKAR devamı sayfa 10’da

9 9