Page 26 - Menteşe Dergisi Sayı 9

ti ve hür olmayı ön planda tutmuştur. hafta sonra yeniden terse çevirerek 33 dı. Bu durumu İstanbul hükümetine
“Herkes kendi âleminin padişahıdır.” yıl sürecek olan istibdat rejimine dön- bildirdi ve yardım istedi. Adada ayrı-
der kişilere, baskıcı, zalim bir anlayışı müştür. Mithat Paşa görevinden alındı lıkçı durumun düzeltilmesi için yeni
asla kabul edilemez olduğunu ifade et- ve sürgüne gönderildi. Namık Kemal düzenlemeler başlattı. Adada aksilikler
mektedir. Bu düşünceleriyle devrin en 1877 Osmanlı Rus Savaşının başladığı birbirini takip ediyordu.
büyük devrimcisi ve savunucusudur. günlerde, bir jurnal sonucunda II. Ab- Namık Kemal’in, Rumların İstanbul’a
II. Abdülhamit döneminde de Türki- dülhamit iradesiyle tutuklandı. Böy- şikâyeti karşısında artık Rodos’ta kal-
ye’de insan hakları ve hürriyet bayrağı- lece Namık Kemal için yeniden yeni ması imkânsız hale gelmişti. Bu defa
nı önde taşıyan büyük bir devrimcidir. dönem sürgünleri başlamıştır. Namık hükümet Namık Kemali Rodos Muta-
Ziya Bey (Paşa) ile birlikte meşrutiye- Kemal bu jurnal suçlamalarında yargı- sarrıflığından, Sakız Adası Mutasarrıf-
tin halka mal edilmesi için önemli ça- landı berat etti. lığına Üçüncü sürgün görevine gönde-
lışmalarda bulunur. “ Ancak Namık Kemal Tercüme Daye- rir.
19.Yüzyıl içesinde emperyalizm karşı- sinde görevli iken, Sarayda Şehzadele- Magosa zindanındaki kötü koşullar-
sında, Osmanlı imparatorluğunun sul- re ders verdiğinden veliahtların hepsi- dan sağlığı bozulmuştur. Sakız Adası-
tanları devletin imkân ve kaynaklarını ni ayrı ayrı tanıyordu. Abdülhamit’in nın rutubetli havası kendisinin zatüre
kötü kullanmaları nedeniyle impara- padişah olması söz edilince; Şehza- olmasına neden olur. Bir taraftanda
torluğun çöküşünün hızlandırması ve deliğinden tanıdığı; Abdülhamit’in üzerinde titizlikle çalıştığı Osmanlı Ta-
kapitülasyonların önü açılmış olması hovarda, meziyetiz, münzevi fitneci rihinin sonuna gelmiştir. Çalışmalarını
yüzyılın tarihi gerçeğidir. hocalara falcılara danışan, entrikacı baskı için İstanbul’a arkadaşı Ebuziya
Bu dönem için yoksul ve mazlum ve karanlık bir kişiliğe sahip olduğunu Tevfik Bey’e gönderir. Ancak II. Ab-
Türk halkının emperyalizm ve feodal düşünüyor ve padişah olmasını kabul- dülhamit’in jurnalcileri kitabın çalış-
baskılardan kurtarılması için “ Vatan, lenemiyordu.” (11) malarını jurnal ederler. Kitabın baskısı
Hürriyet ve Eşitlik ” mücadelesi için Ancak fikirlerinin ve düşüncelerinin yasaklanır. Namık Kemal bu duruma
hapis, sürgün ve zindan hayatı yaşa- İstanbul’dan uzaklaşması gerektiği dü- çok üzülmüştür. Bu dönemde kendi is-
yan Namık Kemal ve Mithat Paşa öncü şünülerek kendisi, Midilliye Sürgüne teği ile ailesini İstanbul’a göndermişti.
aydınların başında gelmektedir. Avru- gönderilmesi talimatı verilir. Yeniden Adada yalınızdır, hastalanır, kendisine
pa’da yayınlanan Namık Kemal ve Jön Dâhiliye Nazırlığına getirilen Mahmut doktor gelir. Doktoru görünce odası-
Türklerin eserleri İstanbul’a ulaşıyor, Nedim Paşa aydınların tepkisinden çe- nın aydınlatılmasını ister. Kendisine
elden ele dolaşarak gençleri heyecana kinerek Namık Kemalin sürgün yerine kitaplığından bir kitap verilmesini rica
sürüklüyordu. Özellikle askeri okullar- Midilliye Mutasarrıf olarak gitmesini eder. Verilen kitap Fransız devrimin
da ve Harp Okulunda Namık Kemal’in sağladı. ünlü yazarı, Victor Hugo’nun, özgür-
eserleri ve yazıları elden ele geceleri Namık Kemal Midilli’deki görevini öz lüğü, hürriyeti anlatan ”Sefiller” adlı
okunuyordu. (10) Namık Kemal ve veri ile sürdürdü. Yerli halkla İtalyan romanıdır,
devrimci arkadaşları yaşamları paha- balıkçıları arasında çeşitli tartışmalar Namık Kemal kitap elinde vefat eder.
sına gelecek kuşaklara kazandırdıkla- yaşanıyordu, bu durum bir süre son- Hâlbuki Namık Kemal genç yaşında
rı”; “ vatan, ulus, hürriyet ve özgürlük ra Türkler ve yerli Rumların balıkçılar başlattığı evrensel değerlerinin teme-
mücadelesi II. Meşrutiyet” değerlerde arasında kavgaya dönüştü. Midillide lini oluşturan eşitlik, özgürlük, vatan
gelecekte ve Kurtuluş Savaşı Kahra- görevli iken Türk ve Müslümanlara ve hürriyet mücadelesi içinde sürgün,
manları ve Mustafa Kemal öncülü- yakın ilgisinden rahatsız olan İtalyan hapis ve zindan süreçlerini kendi kade-
ğünde Cumhuriyet’e dönüştürülmesini Konsolos Namık Kemal’i şikâyet et- rinde yaşayacağını tahmin etmemişti.
sağlamıştır. mekteydi. Namık Kemal Midillideki Namık Kemal 2 Aralık 1888’de Sakız
Abdülhamit tahta geçtikten sonra Mit- görevinden alınarak ikinci bir sürgün adasında ailesinden uzak dostları ara-
hat Paşa’nın önceden üzerinde çalıştığı görevi olarak Rodos’a gönderilir. sında vefat etmiştir. Sakız adasında bir
anayasa tasarısı Namık Kemal ve Ziya Namık Kemal, Rodos ‘da eğitim ve ida- caminin avlusuna defnedilir. Ancak
Paşa’nın katıldığı 28 kişilik komisyon ri reformlarına devam ettirdi. Rodos’ta Gelibolu mutasarrıfı iken yakın arka-
tarafından hazırlanmıştı. Ancak Sul- ilk defa İdadi ( Lise ) açtırdı. Adada daşı Ebüziya Tevfik beyle Bolayır’ı ge-
tan Abdülhamit anayasanın 113. Mad- ulaşım ve köylere yol yapım çalış- zerken mezarının Bolayır’da olmasını
Âmâlimiz efkârımız ikbâl-i
desine itiraz ederek tek başına sürgün malarını sürdürdü. Rodos Kalesi’nin istemiştir. Mezarın tasarımı kendisi
vatandır
cezaları talep ediyordu. Madde üzerin- onarımını yaptırdı. Namık Kemal’in gibi ölümsüz şair, Tevfik Fikret tara-
deki düzenlemeyle sarayın iradesini devrimci ruhu Rodos Adasında hiçbir fından çizilen tasarımla Sultan II. Ab-
eleştiren kişilerin derhal yurt dışına şekilde yapılmayan, Müslüman köyle- dülhamit’ten izin alınarak ve mezarı üç
sürgün edilmesini, yetkisini zorla yeni- rine okul ve cami yaptırıyordu. Bütün gün sonra kurşun sanduka içeresinde
Serhadimize kal´a bizim
den geri aldı. Nitekim Anayasayı ha- bu çalışmaları yakından takip ediyor. Nüzhet vapuru ile Sakız’dan Bolayır’a
zırlayanların hiç birisi böylesine tuzak Memurlara düzenli çalışmaları için gö- getirilir. Askeri törenle Bolayır’da def-
hâk-i bendedir
ve kuşkulu maddenin yer almasını hiç- revlerinde gerekli önemin verilmesini nedilir. Namık Kemalin mezarı Bola-
bir şekilde istemiyordu. II. Abdülha- istiyor ve takip ediyordu. Buna muka- yır’da Rumeli fatihi Süleyman Paşa’nın
mit II Meşrutiyetin ilanı için sözünde bil Rum tebaa Rodos için gerekli ver- yakınında bulunmaktadır.
Osmanlılarız ziynetimiz
durduğu; Mithat Paşa Sadrazam olarak gilerini ödemez duruma geçti. Yapılan
atanmış, Anayasayı kabul edilmiş ve incelemede kendi aralarında “ reisler ”
meclis açılmıştı. Bu durum sadece beş adı altında gizli bir örgüt kurmuşlar- kanlı kefendir
1-İhsan Dinç Namık Kemal İstanbul 2002 Kastaş yayınları S.14 2-Prof. Dr. Enver Ziya Karal Osmanlı Tarihi C.VIII Sf.564
3-İhsan Dinç Namık Kemal İstanbul 2002 Kastaş yayınları S.35 4-Prof. Dr. Enver Ziya Karal Osmanlı Tarihi C.VIII Sf.573
Gavgâda şehdetle bütün kâm
5-Prof. Dr. Enver Ziya Karal Osmanlı Tarihi C.VIII Sf.509 6-İhsan Dinç Namık Kemal İstanbul 2002 Kastaş yayınları S.45
7-İhsan Dinç Namık Kemal İstanbul 2002 Kastaş yayınları S.65 8-İhsan Dinç Namık Kemal İstanbul 2002 Kastaş yayınları S.59
9-Musa GÜMÜŞ; Namık Kemâl’e Göre “Şark Meselesi” ve Osmanlı Devleti’ni Çöküşe Götüren Sorunlar alırız biz
10-Prof. Dr. Enver Ziya Karal Osmanlı Tarihi C.IX. Sf.3,7 11-İhsan Dinç Namık Kemal İstanbul 2002 Kastaş yayınları S.89
26