Page 53 - Menteşe Dergisi Sayı 9

BİR MADENCİLİK
NEVZAT ÇAĞLAR
TÜFEKÇİ
Araştırmacı -Yazar RİTÜELİ(*)

ürkiye Kömür İşletmele- 2014’deki özelleştirme sonrasında iş kazalarının yaşanmaması, sağ-
rinde(TKİ) bünyesindeki da devam ettiriliyor. lık ve güvenlik içinde çalışmaların
tüm maden işletmelerin- Bereket Enerji grubuna ait Yatağan sürdürülmesi isteğidir. Bizim kül-
Tde, 1984 yılından bu yana Termik Enerji Üretim AŞ bünye- türümüzde, kazaların olmaması
sürdürülen bir gelenek vardır. Bu sinde faaliyet gösteren Maden Di- için kurban kesilmesi adettir. Biz
gelenek, her yıl düzenlenen etkin- rektörlüğünde, kurban kesme tö- kültürel anlamda bu tür adetleri-
likle yaşatılır. Yağmurlar nedeniyle reni her yıl Yeşilbağcılar Açıkocak mizi yerine getirirken, diğer yan-
çalışılmayan, üretim yapılamayan Yenipark sahasında gerçekleştirilir. dan işyerlerimizde, işçi sağlığı ve
kış sezonundan çıkıp, bahara giri- Geleneksel törene Maden Direk- iş güvenliği önlemlerini almaktan
lirken üretime başlanır. İşçiler, kö- törü Yüksel Akın, MADEN – İŞ da geri durmuyoruz. Bizim için
mür çıkarmak için ocağa inerler… sendikası Yatağan Şubesi yönetici- önemli olan çalışanlarımızın haya-
Kara elmas kömür, maden işçileri- leri ile santral ve maden çalışanları tı ve çevreye olan duyarlılığımızdır.
nin çalışmaya başlamasıyla, tekrar katılır. “
evlerde ısı, fırınlarda ateş, termik Kurbanın kesildiği törende konu- Eski Türklerden başlayarak asırlar
santrallarında enerji olur. şan Açıkocak Başmühendisi Suat boyu süren ve toplumsal yaşam-
Madencilik zor iştir. Maden üre- Gedik; kömür üretimi sırasında iş da uygulanan bir çok örf, adet,
timi, çok tehlikeli sınıfta yer alan kazasız bir sezon geçirmelerinin gelenek ve ritüel vardır. Bu ritüel-
işlerden birisidir. Üretim sırasında dileğinde bulunur. ler kötülüklerden korunmak için
birçok riskleri içinde barındırır. Maden-İş Yatağan Şube Başkanı yerine getirilmesi gereken inanış
Çalışmalar sırasında her türlü işçi Osman İlhan ise, “Geleneksel se- biçimleridir. Toplumun her kesi-
sağlığı ve güvenliği önlemlerinin zon açılışımızı yapacağız ama iş minde, farklı farklı ritüeller vardır.
titizlikle alınması ve bunlara uyul- güvenliği önlemlerinin de eksiksiz Madencilik sektöründe de dekapaj
ması gerekir. Önlemi alınmayan uygulanmasından ödün verme- sezonuna başlamadan önce bir
bir üretimin ve en küçük ihmalin meliyiz” diyerek sözlerine başlar kurban kesilmesi, duaların edilme-
bedeli, çok ağır olur bu işte… ve şöyle sürdürür konuşmasını: si de bir kültürel zenginlik olarak
Kıştan çıkıp, Nisan-Mayıs ayların- “Madencilik sektörü, tüm dünya- varlığını sürdürüyor…
da; dekapaj(hafriyat), kömür üre- da olduğu gibi ülkemizde de çok (*) Ritüel: adet haline gelmiş gele-
tim sezonuna girilirken eskiden tehlikeli bir iş kolu ve kaza riskinin neksel tören, inanış.
beri sürdürülen bir gelenek, ritüel çok yüksek olduğu bir çalışma ala-
vardır maden ocaklarında. Yeni nı. Bir yanda işyerinde iş sağlığı ve
üretim sezonunun hatasız-kazasız güvenliği önlemleri alınmalı diğer
geçmesi, iş kazalarının olmama- yanda ise üyelerimiz, çalışırken vü-
sı için açık ocakta kurban kesilir, cut bütünlüğünü ve ruh sağlıkları-
dualar edilir. Bu, iş kazalarının ol- nı korumalıdırlar”.
maması, üretim sezonunun sağlıklı Son konuşmayı Maden Direktö-
bir şekilde geçmesi için tanrıya ya- rü Yüksel Akın yapar. Dekapaj
karıştır bir anlamda. O gün yöneti- sezonuna girerken Nisan-Mayıs
ciler, sendikacılar ve maden işçileri aylarında kurban kesilmesinin bir
kurban kesme alanında toplanır ve kültürel olgu olduğunu belirten
hep birlikte dualar edilir. Akın, sözlerine şöyle devam eder:
TKİ döneminde 1984 yılında baş- “Bu, maden işyerleri için bir gele-
latılan bu gelenek, istisnasız her yıl nektir. Kurban kesmekteki amaç,
sürdürüldü ve aynı gelenek/ritüel, ocaklarımızdan kömür çıkarırken,