Page 24 - Menteşe Dergisi Sayı 8

yayı yapılır. Günümüzde ise sırma melodi perdesi vardır. hava üflenir. Beş üst, bir alt kısım-
teller takılmaktadır. Yörük ke- Arka tarafındaki perde, ön da toplam altı tane melodi perdesi
mençesine tarafındaki kamış kısmına doğru vardır. Genellikle Fethiye, Burdur
kemane de denir. Armut şeklindeki ilk iki perdenin arasına gelecek ve Denizli’ye yakın yörüklerde kul-
kazanı tahta kapaklı olup üç teli şekildedir. Perdeler yaklaşık 6-8 lanılmaktadır.
vardır. Sesler parmak uçlarının mm çapında daire biçimindedir. Kaval: Yöremizde en yaygın
tellere basması ile değil ama tır- Boyu 30 ile 60 cm arasında kullanılan nefesli çalgılardan-
naklarla yandan dokunarak elde değişmekte olup melodi perdeler- dır. Çobanlar
edilir. inin bittiği kısımdan itibaren huni tarafından, köy
biçiminde genişlemektedir. Üfle- düğünlerinde de
nen kısmında ucuna kamış takılan ritim olarak saza
ince boru şeklinde bir mil vardır. eşlik amacıyla
Melodi perdelerinin dışında “kal- çalınmaktadır.
ak” kısmı üzerinde 7 delik vardır Sazdan(kamış)
ve bu delikler melodi perdelerin-
den daha küçük çaptadır. Bu de-
liklere “şeytan deliği, cin deliği”
Gork Gabak (Anırgan - Bağırgan adları verilmektedir. Bu delikler,
Gabak): Su kabağından kasnak çalgıcının ses buluşuna göre bal
yapılarak kasnağın bir yüzüne mumu veya benzeri maddelerle
gerilen derinin ortasından takılan kapatılarak çalınmaktadır. Yörede
mumlu ipi çekilerek titretilir. Gork zurna çalanlar ‘zurnacı...” sıfatıyla
sesi çıkaran bir çeşit çalgı aletidir. anılırlar. Örneğin; Zurnacı Fiyakalı
Telli - yaylı çalgı aletlerinin en il- Hasan, Zurnacı Küçük Hasan, Zu-
kel atası sayılabilir. Sesi gork tav- rnacı Muhtar Dursun, Zurnacı yapılır. 5-6 üstte, 1 altta delik
uğunun sesine benzediği için ve Kara Veli, Zurnacı Muhammet vs. vardır. Ağza yan tutularak üfle-
kabaktan yapıldığı için bu isim- nir. Uzun havaları ve ağıt türü
le anılır. Başka yörelerde sadece türkülerin çalınıp söylenmesinde
kabağın içindeki çekirdekleriyle ayrı bir tını üstünlüğü sağlar.
birlikte kurutulması ve başına sap Kaval, tek veya birbirine geçen üç
eklenmesi ile oluşan çalgı aletiyle parçadan meydana gelen 60-70
(marakas) ilgisi yoktur. cm. uzunluğunda bir nefesli halk
çalgısıdır.

Çığırtma, (çırıt-
ma) Kartalın
kanat kemiğinden
yapılan bu çalgının
boyu 25 ile 26 cm
kadardır. Yörede
çok az sayıda
çığırtma kullanan yörükler halen
NEFESLİ ÇALGILARIMIZ: mevcuttur.
Zurna: Yöremizde Sipsi: Üflemeli eski bir Türk çal-
en çok kullanılan çalgılardandır. gısıdır. Kemik, ağaç veya kamıştan
Kaba zurna, orta yapılmaktadır. Yöremizde yaygın
kaba zurna ve cura (zil) bir halk çalgısı olarak kamıştan
zurna olmak üzere üç boy yapılan sipsi kullanılır. Sipsi, 17-18 Uyguncekli düdük: Çığırtma gibi
zurna vardır. Yaklaşık iki cm. boyunda kesilmiş bir su kamışı kartalın kanat kemiğinden veya
oktavlık ses mesafesi olan ile ağzına takılan “cukcuktan” iba- sipsi gibi su kamışından yapılır.
zurnanın üstte yedi, altta rettir. Uç kısmında ses veren bu İki boru birbirine yakın tutularak
bir olmak üzere sekiz tane parça tamamen ağız içine alınarak çalınır. Düdüğün ağız kısmına “cuk

24