Page 35 - mentese_10

Sadrazam Mithat Paşa saraya çağ- sadrazam Mithat Paşa 1884 yılında pılan işkence ve zulümler, onun ba-
rılarak tevkif ettirildi. 113. madde- 62 Yaşında jurnal etkisinde yaratı- şarılı devlet adamlığı, nasıl suçlanıp
ye dayanarak sadrazamlıktan azil lan korku, kin ve husumet duygula- hüküm giydiği birçok tarihi eserin
edildi, ailesi ve çocuklarıyla dahi rı altında padişahın isteği ile boğdu- sayfalarında anlatılır. Tayf zindanı-
görüştürülmeden, Ertuğrul gemisi- rularak öldürülmüştür. 10 na gidişi, oradaki yaşamı, şehadeti
ne bindirilerek Avrupa’ya sürgüne Her devirde her ülkede halkı tara- ve ölüm sonrasına kadar olan olay-
gönderildi. Böylece Mithat Paşa, fından ülkesi için vatanseverlik an- lar pek çok kaynakta yer almıştır
Sadrazamlığından kırk dokuz gün lamında sevilen, sayılan, hayranlık Tayf ’da mahkûmiyet zindanında
sonra anayasanın 113. maddesine duyulan hürriyet ve özgürlük yan- kapıları kırılarak katledilen, iki pa-
dayanılarak sürgüne gönderildi. lısı, takdir görmüş pek çok aydın şanın defin edildikten sonra, kaçmış
İmparatorluğun en yetişkin ve aydın ve kahraman vardır. Mithat Paşa olmaları şüphesi üzerine; Sultan II.
devlet adamı Mithat Paşanın sürgü- da Türkler için bunlardan biridir. Abdülhamit, Mithat Paşa ile Mah-
ne gönderilmesi, büyük bir çaba ile Üstün gayretleri ile ileriyi gören, mut Paşa’nın kabirlerini açtırarak
kurulan I. Meşrutiyetin kaldırılması büyük bir devrimci, devleti için ye- mezarlarında olup olmadıklarının
ve meclisin kapatılması, anayasanın niliklerden, hürriyetten, özgürlük- İstanbul’a rapor edilmesini Osman
askıya alınması ile imparatorluğun ten, adaletten yana önemli bir Türk Paşadan ister. Bu durum o dönem-
meşrutiyet ve aydınlık yönünü ye- aydınıdır. Meşrutiyet anayasasını de görülen şüphe ve korkunun ağır
niden terse çeviren alaca karanlık hazırlayan, sadrazamlık ve valilik bir vakası olsa gerektir. Osman Paşa
dönemi başlatılıyordu. görevlerinde bulunan başarılı bir önce naaşların çürümüş olduklarını
Beklenmedik durumda II. Abdül- devlet adamı, seçkin bir insan Mit- söylese de; saraydan gelen sert emir
hamit Mithat Paşa Avrupa’daki sür- hat Paşa, İmparatorluğun zor dö- üzerine bizzat kendisi gidip ayrın-
gün yaşamından iki yıl sonra, yeni- nemlerinde kendisine verilen tarihi tılı bir rapor hazırlayacağını saraya
den İzmir Valiliği görevine atar. Bu görevlerin hepsinde başarılı çalış- bildirilir. 14 Osman Paşa tarafından
defa, İzmir Valisi iken kısa bir süre malarda bulunmuştur. saraya bildirilen son raporda, Mah-
sonra tutuklamak için görevli sevk İmparatorluğun zor dönemlerinde mut ve Mithat Paşanın hapiste öl-
eder. Durumu öğrenen Mithat Paşa yaptığı Niş, Tuna, Bağdat Valiliği, dürülmesine rağmen paşaların has-
Fransız Konsolosluğu’na sığınır. Devlet Şurası Başkanlığı ve Sadra- talık nedeniyle öldükleri yazılmıştır.
Saray konsoloslukla üç gün süren zamlık görevlerinde oldukça başa- Her dönemde taassubun ideoloji-
görüşmeler yapar. Sonunda Fransız rılı olmuştur. Bütün bu başarılara sinde öldürülen aydınların yaşam
Konsolosuna verilen güvence kar- karşın, Padişah Abdülaziz’in ölü- öyküleri arkasında vatanseverlik ve
şılığında Mithat Paşa saraya teslim münden beş yıl sonra II. Abdülha- evrensel değerlerden öç alma oldu-
edilir. mit tarafından Sultan Abdülaziz’in ğu bir gerçektir. Ne yazık ki tarihin
Bu defa Mithat Paşanın karşısında ölümünden sorumlu tutularak, uy- karanlık baskılarından günümüze
Tuna müftülüğünde kusurlu memu- durma şahitlerle 11 idama mahkûm kadar, birçok aydın ve vatanseve-
riyetten ceza verdiği, Sururi Efendi edilir. Bu durum, Sadrazam Mithat rin yaşamı zindan edilmiş, ideolo-
yargıçtır. Mithat Paşa İstanbul’da Paşa için, bir cinayete kurban gide- jik kin ve öfke uğruna öldürülmüş
Yıldız Çadır Mahkemesinde diğer ceği akla bile gelmeyecek kadar kötü ya da suikastlarla yok edilmişlerdir.
on bir kişi ile yargılanarak mahke- şanstır. Ayrıca şu da bir gerçektir ki, bu de-
me sonunda 1881’de Hicaz’daki Tayf Haksızca suçlanıp mahkûmiyet al- ğerli vatansever ve aydınların öldü-
kalesine hapsedilmek üzere sürgüne ması Tayf zindanlarına gönderilme- rülme olayları değişik dönemlerde
gönderilir. Mithat Paşa ile birlikte si, orada işkence ve ağır eziyetlerin fırsatçılıkla tekrarlanmıştır. Mithat
Damat Mahmut Paşa, Tayf kale- yapılması, mahkûmiyet şartlarında Paşa’dan bugüne kadar, ortaçağ an-
sinde her tarafı harap kalenin zin- hasta, yaşlı bir insan olarak ölümü layışında karanlık güçler tarafından
danlarında çok kötü koşullarda 24 görerek yaşaması, mahkûmiyetini katledilen ya da yakılan vatansever
Nisan 1884’e kadar üç yıl aşkın bir sürdürmesi, sonunun geldiğini an- aydınların gerçek hesabının sorul-
sürede ağır baskı ve işkence altında laması ve cellatları karşısında gör- duğu da söylenemez.
tutuklu kalırlar. II. Abdülhamit’in düğü o andaki duyguları insanı deh- Yurtseverlik uğrunda aydınlık fikir
emri ile 25 Nisan 1884’de gece yarı- şete düşüren bir olaydır. 12 Başarılı ve düşünceleri nedeniyle öldürülen,
sı hapishaneye gönderilen Miralay bir devlet adamı işlemediği bir suç ya da suikasta uğrayan değerli bilim
Mehmet Lütfullah, Binbaşı Bekir için Sultan Abdülaziz’in hallinden insanları, aydınlar, yazarlar ve şair-
ve on dokuz er tarafından baskın ve ölümünden beş yıl sonra, II. Ab- lerin şükran ve saygı ile anılması,
yapılarak, hapishanenin kapısı kırı- dülhamit tarafından iftiracı şahitler gelecek kuşaklara aktarılması ger-
lır. Mahmut Paşa ile birlikte Mithat aranıp bulunarak, müphem bir suç- çek aydınların borcu olsa gerek?
Paşa boynu kırılarak öldürülür. Ne tan sorumlu tutulması, Yıldız Sara-
yazık ki devlete çok önemli ve başa- yında kurulan çadır mahkemesinde
rılı hizmetler yapan devlet adamı ve yargılanması. 13 Mithat Paşa’ya ya-

11 Ord. Prof. İ. Hakkı Uzunçarşılı TTK Ankara 2000 Sf. 139
12 Yrd. Doç. Dr. İlknur Haydaroğlu, Mithat Paşa’nın Şehadetine Dair Bir Araştırma http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/18/32/239.pdf
13 Ord. Prof. İ. Hakkı Uzunçarşılı Mithat Paşa ve Yıldız Mahkemesi TTK Ankara 2000 Sf. 139-148
14 Yrd. Doç. Dr. İlknur Haydaroğlu, Mithat Paşa’nın Şehadetine Dair Bir Araştırma Sf. 137 http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/18/32/239.pdf