Page 61 - mentese_10

rı çok kısa sürede yıkılıp gitmiştir. eklemeler yapılmasını gerektirmek- muştur. Şimdi bu yapılan ana başlık-
Onun için her bir devlet veya beylik, tedir. Muğla Tarihi üzerine Zekayi ların kapsam ve içerikleri üzerinde
var olduğu dönemde kendine, Ana- Eroğlu- Ekrem Uykucu çalışmıştır. duralım.
dolu’da bir şehri başkent yapmıştır. Bunlar önemli eserler olmasına rağ-
Örneğin: Konya, Büyük Selçuklu men, yöre tarihini tam olarak veren Menteşe yöresine yerleşim, Menteşe
Devleti’ne. İznik ve Konya. Anadolu eserler değillerdir, yani noksanlık- Beyliği ile 1265’li yıllardan itibaren
Selçuklu Devleti’ne. Konya-Kara- ları mevcuttur, yeni belgeler ışığın- başlar,1280’li yılların sonuna doğru
man, Karamanoğulları Beyliği’ne. da beslenmeleri gerekir. Örneğin. Karia topraklarının fethiyle, bu yer-
Erzurum, Saltukoğulları’na. Adana, Muğla yöresinde yaşanmış medrese leşim hızlanır. Yöreye yerleşen in-
Ramazanoğulları’na. Maraş, Dulga- öğrencilerin çıkardığı suhte olayları, sanlar, boylar ve cemaatler şeklinde
dıroğulları’na. Mardin, Artuklular’a. Muğla’yı yöneten ayanlar arasında gelip yerleşmişler ve bulundukları
Antalya, Teke Beyliği’ne. Aydın, yaşanmış çatışmalar, en önemli- yerlerin isimlerini ya kabullenmiş-
Birgi ve İzmir, Aydınoğulları’na. si yörede uzun sürmüş eşkıyalık ler ya da bu yerlere yeni adlar ver-
Manisa, Saruhanoğulları’na. Af- olaylarına bu eserlerde yer veril- mişlerdir. Örneğin. Dodurga boyu
yonkarahisar, Sahip Ataoğulları’na. memiştir. Demek ki bir tarih kitabı yerleştiği yere, kendi boyunun adını
Balıkesir, Karesioğulları’na. Kasta- yazılarak, o yerin her şeyi yazılıp verirken, Konya yöresindeki Meke
monu- Sinop, Çobanoğulları, Can- bitirilemiyor. Bu tarihi çalışmaları Gölü kıyısından gelen boylar, Men-
daroğulları ve İsfendiyaroğulları’na. destekleyecek yeni ve farklı eserlerin teşe’de, Yerkesik yöresine yerleşir-
Erzincan- Divriği. Mengüçekoğulla- de yazılması gerekiyor. Bunlar kent ken, bu yeni kurduğu köye, Konya
rı’na. Kayseri Sivas, Kadı Burhanet- tarihini girmemiş veya işaret edilip tarafından geldiği yerin adını ver-
tin’e. Isparta, Hamitoğlları’na. Bursa, geçilmiş gelişmeler olabilir. Bunla- miştir. Bu tür örnekleri artırabiliriz.
Edirne İstanbul. Osmanlı Devleti’ne rın yeni eserlere alınması, Muğla Ta-
en son Ankara, Türkiye Cumhuri- rihi içine girmemiş birçok gelişme, Menteşe yöresine yerleşim, yer ad-
yeti’ne başkentlik yapmış Anadolu bu çalışmalarla işlerlik kazandırmış larının değişimi, edebiyat psikolojisi
şehirlerdir. olacaktır. İşte benim yukarıda adı- açısından da önemlidir. Bu gelişin ve
nı zikrettiğim hacimli eserim, hem yerleşimin öyküsü kadar, bu yerleri
Menteşe coğrafyasına gelirsek, Fet- Muğla Tarihi’ne kaynaklık edeceği kabullenmenin, gelen insanlar üze-
hiye tarafı Likya’ya, Muğla, Milas, gibi, hem de Muğla Tarihi içine alın- rinde etkileri mevcuttur. Doğduğu
Balat ve Beçin Menteşeoğulları’na mamış noktaların da tamamlayıcısı topraklardan kopmanın, arkada
başkentlik yapmış kentlerdir. Bu durumundadır. Bu çalışmam sade- hatıralar bırakmış olmasının, yeni
özelikleri itibarıyla Anadolu kent- ce geçmişe ışık tutmamış, gelece- gelinen topraklarda bir yansıması
lerini incelersek, böyle çok sayıda ğin değerlendirilmesine de imkân olmuştur. Onun için bu yerleşimi
farklı devletlerin başkentliğini yap- tanıyacak özellikte olmasına dikkat gerçekleştiren Yörükler ve bunların
mış şehirleri görürüz. Bunlar, Hi- edilmiştir. yerleştikleri yerlerin, gelen bu ilk
titler, Asur, Frigya, Lidya vb ilk çağ insanların ortak duygularını taşıdığı
devletleri dönemine kadar gider. Şunu görelim ki, Muğla yöresinin gözden uzak tutulmamladır.
efsaneleri, yakılmış önemli türkü-
Bu devletleri veya beylikleri, baş- leri vardır. Bunların içinde kuru Eserimizdeki önemli bir başlık da
kentleriyle ele almamın nedeni, bu ifadelerden çok, yöre kültürünün Menteşe Beyliği’nin, Osmanlı yöne-
coğrafyanın siyasal haritasını bi- tarih içindeki yaşanmışlığının izleri timine girdikten sonra yaşadığı iç ve
çimlendiren geçmişini göstermek- ve yöre insanının yaşanmış olaylar dış sorunlardır. Bunlar içinde yöre-
tir. Bunların tek tek incelenmesi, karşısındaki duyguları mevcuttur. yi etkilemiş ve uzun zaman devam
Anadolu kentler tarihi açısından Bu nedenle bu kitaba alınmış her etmiş olan suhte olayları önemlidir.
çok önemlidir. Çünkü bunlar ve başlığın üzerinde derinlemesine Suhte (softa) lise ayarı medreseler-
adını buraya almadıklarımız baş- durularak ve dikkatli bir şekilde de- de okuyan talebelere denir. Bunlar
kentlik yapmış diğer şehirler, öyle ğerlendirilmesinin yapılması önem- okullarını bitirdikleri zaman, bir
sıradan şehirler değil, sayısız olaya lidir. Bu sayede Muğla Tarihi’nin üst okul olan Sahn Medreseleri’ne
tanıklık etmiş gelişmeleri bünye- köklerini ve kültürel derinliği görü- girmede zorluklar yaşamışlardır.
sinde barındıran tarihi kentlerdir. leceği gibi, bu bilgiler, yeni yazılacak Zorluğun nedeni, bu okullara, ada-
Ülkemizde kent tarihleri üzerine eserlerin de destekleyicisi olacaktır. mı olanların, yetkililerden torpil
tek tek çalışmalar yapılmış olsa da, Çünkü eserin yapısı ve konuları çok bulanların girmesidir. Bu gençler,
başkentlik yapmış kentlerin tarihleri içeriklidir. Yöre ile ilgili çalışma ya- bu haksız tutuma karşı çıkarlar ve
toplu olarak mevcut değildir. Yapı- pacaklara yol gösterecek özelliklere işsiz kalınca, yörelerinde çeteleşip,
lanlar da yeterli değildir ve her gün sahiptir. Her konu başlığı titizlikle eşkıyalık yapanlar. Muğla yöresinde
yapılan araştırmalarla ortaya çıkan ve geniş bir şekilde verilmeye çalışıl- suhtelerin çok kanlı olayları olmuş
yeni belgeler, bu yazılmış tarihlere mış, en ufak ayrıntı üzerinde durul- ve devleti uzun bir zaman uğraştır-